N-acetylocysteina (NAC) – nowa nadzieja w leczeniu urazów mózgu

Czym jest traumatyczne uszkodzenie mózgu i jakie są jego konsekwencje?

Traumatyczne uszkodzenie mózgu (TBI) stanowi istotną przyczynę śmiertelności i chorobowości na całym świecie. Pacjenci z TBI są bardziej narażeni na różnorodne konsekwencje – od krótko- i długoterminowych zaburzeń emocjonalnych, behawioralnych i fizycznych, po przedłużone lub nawet nieodwracalne upośledzenie funkcji poznawczych, motorycznych, zmiany osobowości oraz choroby neurologiczne, takie jak choroba Alzheimera (AD) i choroba Parkinsona (PD). Obecnie nie istnieje zatwierdzona terapia dla TBI, która mogłaby wspomóc powrót pacjentów do zdrowia, zmniejszyć konsekwencje urazu lub poprawić długoterminowe wyniki kliniczne czy jakość życia pacjentów.

Patofizjologia TBI obejmuje uraz pierwotny, spowodowany siłami mechanicznymi, które naruszają integralność komórek mózgowych i występują w momencie urazu, oraz uraz wtórny, obejmujący procesy fizjologiczne, w tym uszkodzenia wolnymi rodnikami, stan zapalny i ekscytotoksyczność glutaminergiczną. Stopień uszkodzenia mózgu nie zawsze można dokładnie ocenić za pomocą standardowych badań, w tym oceny poziomu świadomości i badań obrazowych, które są często wykonywane po przybyciu pacjenta do szpitala. Dzieje się tak, ponieważ po urazie pierwotnym następuje ciągła sekwencja urazów wtórnych. Dlatego pomiar poziomów biomarkerów w surowicy może wcześnie przewidywać stan patologiczny i wyniki u pacjentów z TBI.

Jakie biomarkery i terapie mogą wpłynąć na rokowanie TBI?

Interleukina-6 (IL-6), cytokina prozapalna, została powiązana z niekorzystnymi długoterminowymi wynikami klinicznymi i zwiększoną śmiertelnością. Wysokie stężenia IL-6 były również związane z niewydolnością wielonarządową, sepsą i złymi wynikami neurologicznymi. Poziomy IL-6 w surowicy identyfikują pacjentów z TBI, u których rozwinęło się podwyższone ciśnienie śródczaszkowe (ICP).

Dialdehyd malonowy (MDA) jest markerem peroksydacji lipidów, który wzrasta u osób z TBI z powodu zwiększonego stresu oksydacyjnego. Wkrótce po TBI występuje stres oksydacyjny, powodujący zwiększoną peroksydację lipidów i zmniejszoną aktywność enzymatyczną przeciwutleniaczy, co może wpływać na wyniki kliniczne u tych osób. Wysokie poziomy MDA zostały powiązane z gorszym przeżyciem i złymi wynikami u pacjentów z TBI. Odkryto, że MDA jest głównym predyktorem powrotu do zdrowia po TBI.

Białko S100 wiążące wapń B (S100B) i enolaza specyficzna dla neuronów (NSE) są specyficznymi markerami neurobiochemicznymi uszkodzenia mózgu, ponieważ znajdują się głównie w cytoplazmie neuronów i nie są wydzielane do płynu pozakomórkowego, chyba że dojdzie do zniszczenia komórki. Poziomy S100B i NSE są ściśle związane z prognozą pacjentów z ciężkim TBI. Podwyższone poziomy S100B w surowicy stanowią silny predyktor niepożądanych wyników, przedłużonej skali śpiączki Glasgow (GCS) i długotrwałej niepełnosprawności u pacjentów z TBI.

N-acetylocysteina (NAC), pochodna aminokwasu cysteiny, służy jako prekursor syntezy glutationu, kluczowego przeciwutleniacza w organizmie. NAC działa poprzez zwiększanie poziomu glutationu w mózgu, wychwytywanie wolnych rodników i funkcjonowanie jako przeciwutleniacz. NAC, powszechnie uznawana za antidotum na przedawkowanie acetaminofenu, zyskuje coraz większą uwagę jako potencjalna terapia zarówno dla naczyniowych, jak i nienaczyniowych zaburzeń neurologicznych. W licznych modelach zwierzęcych NAC wykazała silne korzyści neuroprotekcyjne, szczególnie w łagodzeniu skutków wtórnego uszkodzenia neuronów w TBI. W modelach szczurzych i mysich NAC jest skuteczna w leczeniu nie tylko TBI, ale także późniejszych zaburzeń neurodegeneracyjnych związanych z TBI. Zmniejsza również odkładanie się tau i beta-amyloidu oraz działa jako lek przeciwzapalny w leczeniu AD poprzez regulację w górę GSH.

Kilka badań eksperymentalnych badało rolę NAC w różnych populacjach ludzkich jako przeciwutleniacza, przeciwzapalnego i neuroprotekcyjnego. Pierwsze badanie, które wykorzystało kombinację NAC, multiwitamin i utraty wagi u emerytowanych zawodowych graczy futbolu amerykańskiego w ambulatoryjnej klinice neuropsychiatrycznej, ujawniło statystycznie istotny wzrost w ocenie funkcji poznawczych microcog i obrazowaniu mózgu za pomocą tomografii emisyjnej pojedynczych fotonów (SPECT) oraz poprawę funkcji poznawczych i przepływu krwi w mózgu. Pierwsze randomizowane badanie kontrolowane, które badało krótkoterminowe następstwa łagodnego TBI, wykazało, że wczesne podanie doustnego NAC w ciągu 24 godzin miało korzystne wyniki w zakresie nasilenia i ustąpienia następstw łagodnego TBI, takich jak zawroty głowy, ból głowy, utrata pamięci i słuchu, zaburzenia snu i dysfunkcje neurokognitywne. Inne badanie przeprowadzono na dzieciach z ciężkim TBI i badano terapię skojarzoną NAC, jako przeciwutleniacza, i probenecydu, ujawniając, że nie było zdarzeń niepożądanych przypisywanych leczeniu lekiem. Również wczesne podanie doustnego NAC według schematu Hoffera i wsp. (4 g NAC jako dawka nasycająca, a następnie 2 g co 12 godzin przez 4 dni, a następnie 1,5 g co 12 godzin przez kolejne 3 dni) wiązało się z poprawą wyników neurologicznych u pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym mózgu dzięki jego przeciwutleniającym i przeciwzapalnym właściwościom. Inne badanie przeprowadzono na pacjentach z zapaleniem płuc nabytym w społeczności (CAP) i badano dodanie NAC do terapii leczniczej, zmniejszając MDA, co sugeruje obiecujące przeciwutleniające i przeciwzapalne działanie NAC w zapaleniu płuc. Jednak nie ma wcześniejszego badania interwencyjnego, które badałoby potencjalny wpływ wysokich dawek NAC w tej specjalnej populacji pacjentów z umiarkowanym i ciężkim TBI.

Czy NAC poprawia wyniki w leczeniu TBI?

Przeprowadzono randomizowane, otwarte, prospektywne badanie kontrolowane u pacjentów z umiarkowanym do ciężkiego TBI od września 2022 do stycznia 2024 w Szpitalu Uniwersyteckim w Aleksandrii (Egipt). Badanie obejmowało dwie grupy: grupę NAC (20 pacjentów) i grupę kontrolną (20 pacjentów). Wszyscy pacjenci zostali ocenieni pod kątem charakterystyki wyjściowej, parametrów życiowych, skali Glasgow (GCS), Zrewidowanej Skali Urazowej (RTS), tomografii komputerowej mózgu i skali Rotterdam CT. Ponadto na początku badania przed podaniem NAC i w 7. dniu pobrano obwodową żylną krew pełną w celu pomiaru poziomów NSE, S100B, MDA i IL-6.

Czterdziestu pacjentów, którzy spełnili kryteria włączenia/wyłączenia, zostało losowo przydzielonych metodą randomizacji blokowej do grupy NAC (grupa interwencyjna; n = 20) lub grupy kontrolnej (n = 20). Do badań kwalifikowali się wszyscy pacjenci w wieku 18-90 lat z umiarkowanym GCS (9-12) lub ciężkim GCS (3-8) TBI i zdolni do tolerowania żywienia dojelitowego, zgłaszający się do jednostki resuscytacji intensywnej opieki w Głównym Szpitalu Uniwersyteckim w Aleksandrii w ciągu pierwszych 24 godzin od urazu. W przypadku kwalifikujących się pacjentów, przed włączeniem do badania uzyskano pisemną świadomą zgodę od ich prawnie upoważnionych przedstawicieli. Pacjenci zostali wykluczeni, jeśli późno zgłosili się do szpitala > 24 h lub mieli wcześniejszą niewydolność wątroby, wcześniejszą niewydolność nerek lub byli kobietami w ciąży i karmiącymi piersią.

Grupa NAC otrzymywała schemat oparty na dawce stosowanej przez Hoffera i wsp.: dawkę początkową 4 g, a następnie 2 g co 12 godzin przez 4 dni, a następnie 1,5 g co 12 godzin przez 3 dni, doustnie lub przez sondę żywieniową, dodatkowo do standardowego leczenia przez 7 dni. Grupa kontrolna otrzymywała tylko standardowe leczenie przez 7 dni. Pacjenci byli obserwowani przez 7 dni i oceniani klinicznie za pomocą GCS. Wszyscy pacjenci byli obserwowani pod kątem dni pobytu w szpitalu i 28-dniowej śmiertelności poprzez kontakt z pacjentami lub ich krewnymi.

Standardowa opieka zgodnie z protokołem szpitalnym była zapewniana grupie NAC i grupie kontrolnej. W zależności od stanu neurologicznego i wyników tomografii komputerowej mózgu, w razie potrzeby przeprowadzano pilne interwencje chirurgiczne. Standardowa opieka obejmuje ciągłą suplementację tlenu przez kaniulę nosową, maskę twarzową lub wentylację mechaniczną w przypadku hipoksemii. Kwas traneksamowy lub transfuzję krwi w celu opanowania krwawienia i koagulopatii. Leki uspokajające, terapię hiperosmolarną, hiperwentylację, drenaż płynu mózgowo-rdzeniowego i kraniektomię dekompresyjną w celu kontrolowania podwyższonego ICP. Profilaktyczne leki przeciwdrgawkowe przez 7 dni po TBI, aby zmniejszyć ryzyko wczesnych napadów pourazowych. Heparyna drobnocząsteczkowa (LMWH) lub heparyna niefrakcjonowana (UH) w małych dawkach w połączeniu z profilaktyką mechaniczną w celu zmniejszenia ryzyka zakrzepicy żył głębokich u stabilnych pacjentów. Uwzględniono również monitorowanie parametrów życiowych i wczesną rehabilitację.

Mierzono poziomy IL-6 i MDA w surowicy w celu oceny przeciwzapalnego i przeciwutleniającego działania NAC, pomiaru NSE i S100B w celu oceny neuroprotekcyjnego działania NAC na początku badania i w 7. dniu. Oceniano również poprawę kliniczną neurologiczną poprzez wynik GCS na początku badania i w 7. dniu, 28-dniową śmiertelność, zapotrzebowanie na wentylację i długość pobytu na OIT w porównaniu z grupą kontrolną, która otrzymywała tylko standardową opiekę.

Jakie korzyści kliniczne wykazuje NAC w badaniu?

Marker zapalny IL-6 nie wykazał istotnej statystycznie różnicy na początku badania między grupą NAC a grupą kontrolną. Jednak w 7. dniu grupa NAC wykazała znaczące zmniejszenie zarówno mediany wartości poziomu IL-6 (84,28 vs 87,83), jak i procentowej zmiany (-16,78% vs -2,56%) w porównaniu z kontrolą. Ponadto w 7. dniu grupa NAC wykazała znaczące zmniejszenie poziomów IL-6 w porównaniu z odpowiednimi wartościami wyjściowymi, podczas gdy w grupie kontrolnej nie zaobserwowano istotności między wartościami wyjściowymi a dniem 7.

W przypadku markera stresu oksydacyjnego MDA nie zaobserwowano istotnych różnic między grupami NAC i kontrolną na początku badania ani w 7. dniu. Znaczące zmniejszenie wykazano między stanem wyjściowym a 7. dniem zarówno w grupie kontrolnej, jak i w grupie NAC. Co ważne, procentowa zmiana poziomów MDA była znacząco większa w grupie NAC w porównaniu z grupą kontrolną w 7. dniu, podkreślając bardziej wyraźny efekt NAC w zmniejszaniu stresu oksydacyjnego (-21,81 vs -9,94, p = 0,049).

Oba markery uszkodzenia neuronów, NSE i S100B, nie wykazały istotnej statystycznie różnicy między grupą NAC a grupą kontrolną na początku badania. Jednak w 7. dniu mediana poziomu NSE w grupie NAC wykazała znaczący spadek w porównaniu z grupą kontrolną i odpowiadającymi im wartościami wyjściowymi. Ponadto grupa NAC wykazała znaczące zmniejszenie procentowej zmiany poziomów NSE w porównaniu z grupą kontrolną (-46,66% vs -14,68%, p < 0,001). Z drugiej strony, chociaż zarówno wartości S100B, jak i procentowa zmiana nie wykazały statystycznie istotnej różnicy między grupami NAC i kontrolną w 7. dniu, istotne zmniejszenie wykazano w medianie wartości S100B w grupie NAC w 7. dniu w porównaniu z odpowiadającą jej stanem wyjściowym. W przeciwieństwie do tego, grupa kontrolna nie wykazała istotnego spadku poziomów S100B między stanem wyjściowym a 7. dniem.

Pacjenci w grupach NAC i kontrolnej wykazali znaczącą poprawę poziomu świadomości w 7. dniu w porównaniu ze stanem wyjściowym, ponieważ GCS wzrosło w obu grupach w porównaniu z odpowiednimi wartościami. Mimo że nie zaobserwowano statystycznie istotnej różnicy w wynikach GCS między dwiema grupami w 7. dniu, procentowa zmiana poziomów GCS była znacząco wyższa w grupie NAC w porównaniu z grupą kontrolną w 7. dniu (53,50 ± 49,37 vs 12,55 ± 28,53, p = 0,003).

Odnośnie wpływu NAC na potrzeby i czas trwania wentylacji, nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy między grupami NAC i kontrolną w zakresie potrzeby wentylacji mechanicznej, przy czym 30% pacjentów w grupie NAC i 25% w grupie kontrolnej nie wymagało wentylacji. Dodatkowo, czas trwania wentylacji nie różnił się istotnie między dwiema grupami, z medianą 3,50 dni (IQR 1,0-19,0) w grupie NAC i 10 dni (IQR 2,0-16,5) w grupie kontrolnej. Zaobserwowano jednak istotną różnicę w długości pobytu na OIT, przy czym grupa NAC miała krótszy pobyt (mediana = 14,5 dni i IQR 9,0-24,50 dni) w porównaniu z grupą kontrolną (mediana 21 dni i IQR 15,0-32,0 dni, p = 0,038), co sugeruje, że NAC może przyczynić się do skrócenia pobytu na OIT.

W odniesieniu do analizy przeżycia, krzywa Kaplana-Meiera wykazała, że nie było statystycznie istotnej różnicy między grupami NAC i kontrolną w ciągu 28 dni obserwacji (p = 0,103). Jednak grupa NAC wykazała wyższe ogólne wskaźniki przeżycia w porównaniu z grupą kontrolną 90% vs 70% w 28. dniu. Może to sugerować potencjalną korzyść przeżycia związaną z leczeniem NAC.

Jak NAC wpływa na markery zapalne i neurologiczne?

Wszystkie możliwe zdarzenia niepożądane były monitorowane klinicznie przez zespół opieki zdrowotnej i poprzez badania laboratoryjne dwóch badanych grup w okresie badania. Wszystkie zdarzenia niepożądane występujące podczas badania są powszechnie obecne u pacjentów na OIT, w tym zakażenie klatki piersiowej, zakażenie rany, krwawienie z przewodu pokarmowego, zaburzenia elektrolitowe, drgawki i ostre uszkodzenie nerek (AKI). Nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy w zdarzeniach niepożądanych między dwiema badanymi grupami.

Pomimo wszystkich postępów w technikach diagnostycznych i chirurgicznych, obecnie nie ma definitywnego dostępnego leczenia TBI, a jedynym głównym celem terapeutycznym jest leczenie objawowe, zapobieganie wtórnemu urazowi i kontrola progresji powikłań TBI. Ukierunkowanie na neuroinflammację podczas wtórnej fali szlaków biochemicznych w urazach wtórnych stanowi krytyczne okno dla interwencji. Różnorodne leki przeciwzapalne i neuroprotekcyjne były szeroko badane i zgłaszane zarówno w modelach zwierzęcych, jak i u pacjentów z TBI, obejmując przedkliniczne i kliniczne poziomy badań. Liczne badania eksperymentalne wykazały, że NAC jest obiecującym wyborem w łagodzeniu powikłań TBI, ponieważ ma mechanizmy przeciwzapalne, neuroprotekcyjne i przeciwutleniające.

Po TBI uszkodzenie neuronów tworzy mikrośrodowisko zapalne, wyzwalając uwalnianie wzorców molekularnych związanych z uszkodzeniem i cytokin. Te sygnały rekrutują zarówno lokalne mikrogleje, jak i krążące makrofagi. IL-6, kluczowa cytokina, jest uwalniana przez mikrogleje, astrocyty i neurony po TBI. Chociaż jest niewykrywalna w mózgu w normalnych warunkach fizjologicznych, jej ostre uwalnianie w odpowiedzi na uraz jest dobrze udokumentowane. Podwyższone poziomy IL-6 są związane ze złym rokowaniem i gorszymi wynikami u pacjentów z TBI. W naszym badaniu NAC znacząco zmniejszyła poziomy IL-6 w porównaniu z wartościami wyjściowymi w porównaniu z grupą kontrolną, co może przełożyć się na mniejsze uszkodzenia wywołane stanem zapalnym i lepsze krótkoterminowe wyniki. Wyniki te są zgodne z wynikami uzyskanymi przez Sabetghadam i wsp., które pokazują, że NAC może zmniejszyć IL-6 w porównaniu z grupami kontrolnymi u pacjentów z uszkodzeniem neuronów spowodowanym udarem.

Ponieważ istnieje pozytywny związek między MDA a śmiertelnością pacjentów z TBI, a zatem zmniejszenie stresu oksydacyjnego przy użyciu NAC może pozytywnie wpłynąć na wyniki pacjentów. Nasze badanie wykazało, że NAC może znacząco zmniejszyć stres oksydacyjny po TBI w porównaniu z grupą kontrolną, co może poprawić rokowanie. Wyniki te były zgodne z wynikami uzyskanymi przez Zhang i wsp., gdzie NAC poprawiło stres oksydacyjny i odpowiedź zapalną, prowadząc do zmniejszenia poziomów MDA w grupie NAC w porównaniu z grupą kontrolną u pacjentów z CAP. Pomimo zmniejszenia poziomów MDA nie wykazało istotnej różnicy między dwiema grupami w 28-dniowej śmiertelności, może to być spowodowane małą wielkością próby i niemożnością monitorowania długoterminowych wyników.

NSE jest enzymem glikolitycznym występującym głównie w neuronach i innych komórkach ektodermalnych. Jest uważana za jeden z najbardziej obiecujących biomarkerów do oceny uszkodzenia mózgu i monitorowania powrotu do zdrowia po TBI. Poziomy NSE można mierzyć zarówno w płynie mózgowo-rdzeniowym, jak i w próbkach krwi obwodowej. Liczne badania wykazały odwrotną korelację między poziomami NSE w surowicy a wynikiem GCS. Nasze badanie wykazało znaczący spadek NSE w surowicy w porównaniu z wartościami wyjściowymi w grupie NAC w porównaniu z grupą kontrolną, a także wzrost GCS w grupie NAC. Zgodnie z naszym badaniem, dane dostarczone przez Sabetghadam i wsp. wykazały znaczący spadek NSE w grupie leczonej NAC u pacjentów z udarem przy użyciu schematu Hoffera i wsp.

S100B jest głównie wyrażany w astrocytach, dlatego jest uwalniany pozakomórkowo po uszkodzeniu astrogleju z powodu zarówno pierwotnego, jak i wtórnego TBI. Podwyższone poziomy S100B w surowicy były skorelowane z gorszymi wynikami klinicznymi i GCS. Wykazano, że zmniejszenie poziomów S100B po TBI zmniejsza neuroinflammację, utratę komórek i dysfunkcję neurologiczną w modelu TBI. Zatem zmniejszenie S100B może poprawić długoterminową niepełnosprawność i zmniejszyć powikłania TBI i może być przydatnym celem terapeutycznym. W naszym badaniu wystąpiło znaczące zmniejszenie poziomów S100B w surowicy w grupie NAC w przeciwieństwie do grupy kontrolnej, co sugeruje poprawę wyniku klinicznego z NAC. NAC mógł zmniejszyć uszkodzenie komórek poprzez właściwości przeciwutleniające, a tym samym zmniejszyć uwalnianie S100B.

GCS jest systemem punktacji do oceny neurologicznej stopnia upośledzenia świadomości we wszystkich rodzajach ostrych pacjentów medycznych i urazowych. NAC spowodował znaczący wzrost GCS na korzyść grupy NAC w porównaniu z grupą kontrolną, wskazując na pozytywny wpływ NAC na krótkoterminowe wyniki kliniczne TBI.

Czy NAC zmienia standardy leczenia TBI?

Jest to pierwsze prospektywne randomizowane badanie kontrolowane badające wpływ NAC u pacjentów z umiarkowanym do ciężkiego TBI. Nasze wyniki są zgodne zarówno z wcześniejszymi doniesieniami, jak i oczekiwanym działaniem farmakologicznym NAC. NAC może poprzez swoje działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne zmniejszyć markery uszkodzenia neurologicznego, oksydacyjnego i zapalnego w porównaniu z grupą kontrolną ze znacznie lepszą poprawą kliniczną, co wykazano przez GCS w ciągu 7 dni. Wyniki naszego badania wykazały pozytywny wpływ leku na zmniejszenie mierzonych biomarkerów i poprawę GCS oraz długości pobytu na OIT. Badanie to dostarcza ważnych informacji na temat rosnącej roli przeciwutleniaczy u pacjentów z TBI. W rezultacie, aby zmniejszyć zachorowalność wynikającą z TBI, sugeruje się rozważenie stosowania przeciwutleniaczy, takich jak NAC, u wszystkich pacjentów.

Istnieje kilka wcześniejszych badań interwencyjnych oceniających rolę NAC jako przeciwzapalnego, przeciwutleniającego i neuroprotekcyjnego w różnych populacjach. Hoffer i wsp. zaprojektowali podwójnie ślepe kontrolowane placebo badanie na ludziach w celu oceny skuteczności NAC u pacjentów z łagodnym TBI wywołanym wybuchem. Głównym wynikiem była remisja objawów następstw mTBI: zawroty głowy, utrata słuchu, ból głowy, utrata pamięci, problemy ze snem i upośledzenie neurokognitywne siedem dni po wybuchu. NAC był znacznie lepszy niż placebo z 86% prawdopodobieństwem remisji objawów bez zgłoszonych działań niepożądanych. Inne badanie, które wykorzystało kombinację NAC, multiwitamin i utraty wagi u emerytowanych zawodowych graczy futbolu amerykańskiego, wykazało znaczącą poprawę w porównaniu z wartościami wyjściowymi w funkcji poznawczej, szybkości i dokładności przetwarzania, uwadze i pamięci. Podobne wyniki uzyskali Sabetghadam i wsp., gdzie stosowanie NAC u pacjentów z ostrym udarem przez cztery dni przy użyciu schematu Hoffera i wsp. wiązało się ze znacznie korzystniejszym wynikiem funkcjonalnym w porównaniu z placebo 90 dni po udarze. Leczenie NAC znacząco zmniejszyło poziomy w surowicy biomarkerów zapalnych, takich jak IL-6, MDA i NSE.

Badanie to ma kilka ograniczeń, w tym ograniczoną wielkość próby, jednoośrodkowy charakter badania, otwarty projekt, stosowanie schematów doustnych zamiast formy dożylnej leku, co może dać lepsze wyniki ze względu na lepszą biodostępność.

Badanie wykazało, że NAC skutecznie zmniejsza marker zapalny IL-6, marker stresu oksydacyjnego MDA oraz markery uszkodzenia neurologicznego NSE i S100B, a także poprawia wyniki kliniczne, takie jak wynik GCS i długość pobytu na OIT. Ich redukcja może być przełożona na efekt neuroprotekcyjny NAC, który pomaga w poprawie chorobowości i śmiertelności, jest również związana z przeciwzapalnym i przeciwutleniającym działaniem NAC. Wykazało również lepszą poprawę kliniczną GCS i zmniejszyło długość pobytu na OIT. Podsumowując, NAC może być uznany za leczenie wspomagające umiarkowanego do ciężkiego TBI ze względu na jego przeciwzapalne, przeciwutleniające i neuroprotekcyjne działanie, które może poprawić wyniki kliniczne w tej szczególnej populacji pacjentów z TBI.

Podsumowanie

Przeprowadzone badanie kliniczne wykazało, że N-acetylocysteina (NAC) jest skutecznym lekiem wspomagającym w terapii umiarkowanego i ciężkiego traumatycznego uszkodzenia mózgu (TBI). NAC znacząco zmniejsza poziomy markerów zapalnych (IL-6), stresu oksydacyjnego (MDA) oraz uszkodzenia neurologicznego (NSE, S100B). Pacjenci otrzymujący NAC wykazali lepszą poprawę w skali Glasgow (GCS) oraz krótszy pobyt na oddziale intensywnej terapii w porównaniu z grupą kontrolną. Zaobserwowano również wyższy wskaźnik przeżycia 28-dniowego w grupie NAC (90%) w porównaniu z grupą kontrolną (70%). Lek był dobrze tolerowany, bez istotnych działań niepożądanych. Wyniki wskazują, że NAC może być wartościowym uzupełnieniem standardowej terapii TBI, przyczyniając się do lepszych wyników klinicznych poprzez swoje działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i neuroprotekcyjne.